Katedra Metod Organizacji i Zarządzania

Metody TQM w zarządzaniu firmą
Praktyczne przykłady zastosowań

Autor: Marek Ćwiklicki, Hubert Obora

Wydawca: Wyd. Poltext

Miejsce wydania: Warszawa

Ilość stron: 208

ISBN: 978-83-7561-049-9

Język książki: polski

Oprawa: Miękka

Data wydania: 2009

Dodatkowe informacje: Opis książki w e-księgarni wydawnictwa Poltext (bezpośredni link)

Spis treści

Wstęp
1. PRZEGLĄD ZASTOSOWAŃ WYBRANYCH METOD TQM
1.1. Doskonalenie organizacji
1.1.1. Doskonalenie organizacji a TQM
1.1.2. Zasada ciągłego doskonalenia kaizen
1.1.3. Zasada kaizen a cykl PDCA
1.1.4. Podstawowe metody doskonalenia organizacji wykorzystywane w koncepcji TQM
1.2. Rozwiązywanie problemów
1.2.1. Uwagi wstępne
1.2.2. Procedura rozwiązywania problemów
1.2.3. Podejścia do rozwiązywania problemów
1.2.4. Japońskie propozycje rozwiązywania problemów wraz z wykorzystaniem metody TQM
1.2.5. Metoda Global 8D
1.2.6. Zastosowanie 7 klasycznych metod TQM w procesie G8D
1.2.7. Zakończenie
1.3. Zarządzanie strategiczne
1.3.1. Uwagi wstępne
1.3.2. Miejsce zarządzania strategicznego w TQM
1.3.3. Wykorzystanie 7 nowych metod TQM w hoshin kanri
1.3.4. Metody pomocnicze w hoshin kanri
1.3.5. Zakończenie
1.4. Normy ISO 9000
1.4.1. Uwagi wstępne
1.4.2. System zarządzania jakością wg modelu PN-EN ISO 9001:2009
1.4.3. Projektowanie i wdrożenie SZJ opartego na PN-EN ISO 9001:2009
1.4.4. Utrzymanie i doskonalenie SZJ

2. SIEDEM KLASYCZNYCH METOD TQM
2.1. Wprowadzenie
2.2. Wykres Ishikawy
2.3. Arkusz kontrolny
2.4. Wykres Pareto
2.5. Histogram
2.6. Wykres rozrzutu
2.7. Flowchart
2.8. Karta kontrolna
2.9. Wykresy
2.10. Stratyfikacja

3. SIEDEM NOWYCH METOD TQM
3.1. Wprowadzenie
3.1.1. Geneza
3.1.2. 7 nowych metod TQM jako metody graficzne
3.1.3. Funkcje mózgu a 7 nowych metod TQM
3.2. Metoda KJ: wykres pokrewieństwa
3.3. Wykres relacji
3.4. Wykres systematyki
3.5. Wykres macierzowy
3.6. Macierzowa analiza danych
3.7. Wykres Programowania Procesu Decyzyjnego (PDPC)
3.8. Wykres strzałkowy
3.9. Kompleksowe wykorzystanie 7 nowych metod TQM

4. INNE METODY OPRACOWANE W RAMACH TQM
4.1. Wykres radarowy
4.2. Metoda flagi
4.3. Macierz celów i środków
4.4. Catchball
4.5. Metoda QFD

Literatura
Spis rysunków (76 rysunków)
Spis tabel (46 tabel)

Opis książki (Ze Wstępu)

Zanim przeczytasz

Do napisania niniejszej książki sprowokowała nas smutna konstatacja dotycząca niewielkiej wiedzy i praktycznych umiejętności związanych z wykorzystaniem przez polskich menedżerów przetestowanych i stosowanych z dużym powodzeniem na całym świecie japońskich metod i technik zarządzania. Metody i techniki, o których tu mowa, sprawdzają się jako skuteczne i efektywne narzędzia pomocnicze w procesie zarządzania. Są one z powodzeniem stosowane w przedsiębiorstwach o różnych formach własności, odmiennych branżach, skali wielkości czy też kultury organizacyjnej i narodowej.

W Polsce pomimo pojawiających się licznych publikacji na ten temat są to wciąż metody słabo spopularyzowane. Przyczyn tego stanu rzeczy jest kilka. Do najważniejszych zaliczyć należy:

Strach rodzimych przedsiębiorców przed stosowaniem metod, które powstały w innym kraju. Część polskich menedżerów wysuwa niesłuszny zarzut, iż w kulturze europejskiej nie da się skutecznie i efektywnie stosować rozwiązań, które powstały na przykład w Japonii czy nawet USA.
Niewielka ilość publikacji ukazujących wspomniane metody i techniki zarządzania w sposób pełny od strony technicznej. Przeważająca część tych prac ma charakter akademicki, nie dających odpowiednich informacji służących menedżerom do praktycznego zastosowania w procesie zarządzania.
Niedostateczny stopień wyedukowania polskich menedżerów i załóg przedsiębiorstw z zakresu klasycznych i współczesnych narzędzi pomocnych w procesach podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów.
Oparcie procesu zarządzania na intuicji i doświadczeniu.

Przedstawione przyczyny niewielkiego zainteresowania japońskimi metodami i technikami zarządzania w polskich przedsiębiorstwach nie stanowią oczywiście listy zamkniętej. Zawarliśmy w niej jedynie swoje uogólnione odczucia z rozmów prowadzonych z menedżerami polskich przedsiębiorstw.

Na szczególną uwagę zasługują dwie pierwsze przyczyny z tej listy. W rozlicznych wywiadach z menedżerami w rodzimych przedsiębiorstwach zauważyliśmy tendencje do bagatelizowania wielu rozwiązań z zakresu zarządzania wynikające jedynie z faktu miejsca ich powstania. Dotyczyło to przede wszystkim metod i technik zarządzania powstałych w Japonii. Brak możliwości skutecznego i efektywnego zastosowania japońskich narzędzi wspomagających zarządzanie w innych kulturach jest mitem (wciąż jeszcze dość mocno zakorzenionym), o czym przekonano się szczególnie w przedsiębiorstwach amerykańskich i o czym przekonuje się obecnie wiele przedsiębiorstw polskich zaczynających je stosować np. w procesie zespołowego rozwiązywania problemów. Nie bez przyczyny organizacja pracy w Toyocie jest uznawana przez wielu producentów branży samochodowej za wzór lub inaczej mówiąc za benchmark.

Z drugiej strony coraz większa liczba polskich przedsiębiorstw jest "zmuszona" do wykorzystywania wspomnianych rozwiązań poprzez fakt wdrożenia modelowych rozwiązań w dziedzinie zarządzania jakością (np. ISO 9001:2000), czy koncepcji zarządzania bazujących na rozwijaniu jakości takich jak: Total Quality Management, Lean Management, Six Sigma itp. W takich przedsiębiorstwach menedżerowie zaczynają interesować się wszystkim co może pomóc w implementacji i utrzymaniu wdrażanego rozwiązania. Dzięki temu wspomniane metody i techniki są "przemycane" do praktyki gospodarczej.

Szczególnie ważną rolę w tej dyfuzji odgrywa rodzina norm ISO 9000. Przedsiębiorstwa opierające swój system zarządzania jakością na normie-modelu ISO 9001:2000, wykorzystują przynajmniej część wspomnianych japońskich metod i technik zarządzania w procesach: zarządzania systemem ("odpowiedzialność kierownictwa"), wytwarzania, zarządzania zasobami oraz analizach, pomiarach i doskonaleniu organizacji. Dzięki normom ISO, nowoczesnym koncepcjom zarządzania opartym o jakość i kształtowaniu pozytywnych relacji przedsiębiorstwo-klient mit niskiej skuteczności i efektywności opisywanych rozwiązań odchodzi powoli w przeszłość.

Barierę zastosowania wskazanej grupy metod i technik na gruncie polskim stanowi też sposób, w jaki prezentowane są one w większości krajowej literatury przedmiotu. Przeglądając publikacje na ten temat doszliśmy do wniosku, że istnieje potrzeba stworzenia szerszego opracowania na ich temat, wskazującego dokładne sposoby postępowania, rodzaje i warianty, zasady i główne sposoby wykorzystania tych narzędzi w praktyce. Nie stronimy też o rozważania mające przybliżyć powstanie tych metod, co umożliwi Czytelnikowi pełniejsze zrozumienie prezentowanych treści.

Opracowanie wzbogacone zostało o praktyczne przykłady zastosowań japońskich metod i technik, które mają pomóc Czytelnikowi w przyswojeniu ich sobie i skutecznym oraz efektywnym wykorzystaniu. Przykłady zastosowań zostały zaczerpnięte z praktyki polskich przedsiębiorstw, które stosują te narzędzia. Ukazano w ten sposób nie tylko możliwość ich wykorzystania, ale także zasadność.

Przedstawione przez nas zastosowania japońskich metod i technik zarządzania są jedynie przykładami zaczerpniętymi z praktyki i nie powinny w żaden sposób ograniczać Czytelnika. Sposób wykorzystania każdego narzędzia zależy tylko od twórczej inwencji osoby, która je stosuje. Zachęcamy zatem do poszukiwania nowych, ciekawych, a przede wszystkim skutecznych i efektywnych zastosowań zaprezentowanych w niniejszej książce narzędzi. Na zakończenie wstępu warto przytoczyć słowa mistrza miecza Miyamoto Musashiego z "Księgi pięciu kręgów":

Rozważając różne zalety narzędzi wojownika,
przekonujemy się, że dla każdej broni nadejdzie czas
i sposobność do okazania się przydatną

Kto powinien tę książkę przeczytać

Niniejsza publikacja powinna być pomocna wszystkim osobom zainteresowanym zarządzaniem jakością, którzy poszukują korzeni i wzorcowych rozwiązań metod TQM. Będą to przede wszystkim praktycy: menedżerowie, specjaliści, pełnomocnicy odpowiedzialni za kwestie zarządzania jakością w polskich organizacjach komercyjnych i niekomercyjnych. Osoby te, chcące praktycznie realizować zasady TQM zawarte w wymaganiach norm rodziny ISO 9000, często na własną rękę poszukują źródeł informacji o różnych metodach. W trakcie realizacji licznych szkoleń dla menedżerów jakości lub pełnomocników ds. zarządzania jakością zauważyliśmy, że osobom uczestniczącym bardzo często brakuje wiedzy metodologicznej na temat oryginalnych metod TQM.

Niniejsza książka poświęcona jest zatem praktykom zarządzania, w przekonaniu, że pomoże im ona wyzbyć się obaw i zastosować w procesie zarządzania (w szczególności w procesach decyzyjnych i rozwiązywania problemów) przynajmniej część przedstawianego instrumentarium. Naszym zamysłem jako autorów tego opracowania jest wyposażenie Czytelnika w swoisty przewodnik z komentarzem po japońskich narzędziach wspomagających proces zarządzania.

Oczywiście oprócz samych praktyków, książka ta powinna być przydatna dla osób, które zamierzają swoją karierę zawodową ukierunkować na zarządzanie. Mamy tu na myśli studentów, w tym słuchaczy takich przedmiotów jak: "Podstawy zarządzania jakością", "Metody organizacji i zarządzania", "Współczesne koncepcje zarządzania", "Metody TQM" czy też "Jakościowe rozwiązywanie problemów".